დედამიწის მეხუთე ოკეანე ოფიციალურად აღიარეს

დედამიწის მეხუთე ოკეანე საბოლოოდ აღიარეს — ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების გადაწყვეტილებით, ანტარქტიდის გარშემო წყლებს სამხრეთის ოკეანე უწოდეს და შეემატა უკვე აღიარებულ ატლანტის, წყნარ, ინდოეთისა და ჩრდილო-ყინულოვან ოკეანეებს.

 

ანტარქტიდის გარშემო წყლებს ცალკე ოკეანედ ას წელზე მეტია მოიხსენიებენ და ამ ტერმინს მეცნიერებიც ფართოდ იყენებენ, მაგრამ ამ დრომდე დიდი პოპულარობით არ სარგებლობდა.

 

8 ივნისს, მსოფლიო ოკეანის დღეს, აშშ-ის ეროვნულმა გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ გამოაცხადა, რომ ამიერიდან საკუთარ რუკებზე სამხრეთის ოკეანეს პლანეტის მეხუთე ოკეანედ მონიშნავს.

 

„დიდი ხანია, სამხრეთის ოკეანე მეცნიერთა მიერ აღიარებულია, მაგრამ რადგან აქამდე არ არსებობდა საერთაშორისო შეთანხმება, ოფიციალურად მას არასოდეს ვცნობდით და გარკვეულწილად გეოგრაფიულ ჟარგონს წარმოადგენდა“, — ამბობს საზოგადოების გეოგრაფი ალექს ტაილი.

 

მისივე თქმით, გადაწყვეტილებას ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გავლენა განათლების სისტემაზე ექნება.

 

National Geographic-მა რუკების შექმნა 1915 წლიდან დაიწყო, მაგრამ ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება მხოლოდ ოთხ ოკეანეს აღიარებდა, რომლებსაც მათი მოსაზღვრე კონტინენტებით განსაზღვრავდნენ.

 

ამის საპირისპიროდ, სამხრეთის ოკეანე გარშემო კონტინენტებით კი არ არის შემოსაზღვრული, არამედ ანტარქტიკის ცირკუმპოლარული დინებით (ACC), რომელიც დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ მიედინება. მეცნიერთა აზრით, ეს დინება 34 მილიონი წლის წინ გაჩნდა, როდესაც ანტარქტიდის კონტინენტი სამხრეთ ამერიკას გამოეყო და მის გარშემო წყალს თავისუფლად მოძრაობის საშუალება მიეცა.

 

ანტარქტიკის ცირკუმპოლარული დინების და შესაბამისად სამხრეთის ოკეანის წყლების უმეტესი ნაწილი უფრო ცივი და შედარებით ნაკლებად მლაშეა, ვიდრე უფრო ჩრდილოეთის წყლები.

 

ეს დინება წყალს ატლანტის, წყნარი და ინდოეთის ოკეანეებიდან ექაჩება და წარმოქმნის ე. წ. გლობალურ კონვეიერის სარტყელს, რომელსაც სითბო პლანეტის გარშემო დააქვს, თავად დინების ცივი, მკვრივი წყალი კი იძირება და ოკეანის სიღრმიდან ნახშირბადს გამოთავისუფლების საშუალებას არ აძლევს. გარდა ამისა, ათასობით სახეობა მხოლოდ ანტარქტიკის ცირკუმპოლარულ დინებაში ბინადრობს.

 

არ არსებობს სხვა შეთანხმება, ზუსტად რა უნდა შეადგენდეს ოკეანეს, გარდა იმისა, რომ ისინი უბრალოდ უდიდესი წყალსატევებია. ზოგადი განსაზღვრება გლობალურ ოკეანეს ოთხ ან ხუთ ნაწილად ყოფს, მათ გარშემო არსებულ კონტინენტთა შესაბამისად.

 

მიუხედავად ამისა, ტერმინი „სამხრეთის ოკეანე“ მაინც გამოიყენებოდა ანტარქტიდის გარშემო წყლების აღსანიშნავად, თანაც იმ დროიდან, როდესაც ის მე-16 საუკუნეში პირველად იხილა ესპანელმა მკვლევარმა ვასკო ნუნიეს დე ბალბოამ.

 

მე-19 საუკუნეში ბევრმა საზღვაო ქვეყანამ შექმნა „ჰიდროგრაფიული“ უწყება, რომლებიც ოკეანეების შესახებ ინფორმაციას საკუთარი ფლოტისა და სავაჭრო ხომალდებისთვის აქვეყნებდნენ. ტერმინი „სამხრეთის ოკეანე“ პირველად გამოჩნდა 1921 წელს შექმნილი საერთაშორისო ჰიდროგრაფიული ორგანიზაციის (IHO) ადრეულ პუბლიკაციებში.

 

თუმცა, 1953 წელს IHO-მ ეს განსაზღვრება გააუქმა.

 

„გავითვალისწინეთ უმეტესი შეხედულება. არ არსებობს რეალური საფუძველი, რომ წყლის ამ მასას ოკეანე ვუწოდოთ“, — წერდა ორგანიზაცია იმავე წელს გამოქვეყნებულ სახელმძღვანელოში.

 

მეცნიერთა დიდი ნაწილი ასეთ გადაწყვეტილებას არ დაეთანხმა და ტერმინის გამოყენება განაგრძო, რადგან სამხრეთის ოკეანის მნიშვნელობა და უნიკალურობა სულ უფრო აშკარა გახდა. აშშ-ის გეოგრაფიულ სახელთა საბჭომ მისი გამოყენება 1999 წლიდან დაიწყო, ოკეანისა და ატმოსფეროს ეროვნულმა ადმინისტრაციამ (NOAA) კი 2021 წელს.

 

სინამდვილეში, თავდაპირველი „ოკეანე“ დედამიწაზე მდინარე იყო, რომელსაც ძველმა ბერძნებმა ეს სახელი ტიტან ოკეანოსის პატივსაცემად უწოდეს; ოკეანოსი მდინარის ღმერთი იყო, ურანოსისა და გეას ვაჟი, ღვთაება თეტისის ძმა და ქმარი; ძველ ბერძნებს სჯეროდათ, რომ სწორედ თეტისმა შვა პირველი წყლები დედამიწაზე.

 

მიიჩნეოდა, რომ მდინარე „ოკეანე“ მსოფლიოს უვლიდა გარშემო; ძველბერძენთა რწმენით, ის სადღაც ევროპის დასავლეთით და აზიის აღმოსავლეთით მთავრდებოდა. თანდათანობით, ამ ტერმინით გლობალური ოკეანის სხვადასხვა ნაწილების აღწერა დაიწყეს.

 

მომზადებულია National Geographic-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით.

 

წყარო

ავტორ(ებ)ი : Geotimes.com.ge

ბოლო სიახლეები

მსგავსი სიახლეები
ბლოგი

პოლონური სასწაული და „შოკური თერაპია“

პოლონეთის ეკონომიკა მეექვსეა ევროკავშირში და უდიდესია ევროკავშირის ყოფილი აღმოსავლეთ ბლოკის წევრთა შორის.

თებერვალი 24 , 2020

"2020-2024 წლებში ჩვენ გვექნება რეგიონში და ევროპაშიც ყველაზე მაღალი 5%-იანი ზრდა"

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ახალი ანგარიში, რომელიც გასულ წელს აფასებს, განსაკუთრებით როგორც არასდროს დღეს რამდენიმე მიმართულებით არის მნიშვნელოვანი:

თებერვალი 13 , 2020

დიდი ბრიტანეთი კეინსიდან დღემდე - ციკლიდან ეკონომიკის გაკვეთილები

გაერთიანებული სამეფოს ეკონომიკა ეფუძნება თავისუფალი ბაზრის და დაბალი გადასახადების პრინციპებს და მიუხედავად მომსახურების სერვისების პრიორიტეტისა, არის წარმოებაზე და ექსპორტზე ორიენტირებული ეკონომიკა გერმანიის და იაპონიის მსგავსად.

იანვარი 27 , 2020

"ქვეყანაში წარმოქმნილი არასტაბილურობა გაურკვევლობასა და ნეგატიურ მოლოდინებს წარმოქმნის, პირველ

ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების ფონზე, სხვა საკითხებმა, მათ შორის ეკონომიკამაც მეორე პლანზე გადაიწია.

ნოემბერი 19 , 2019

"ქვეყანას ნამდვილად აქვს სწრაფი ზრდის ეკონომიკური და ადამიანური რესურსები, რაც გაზრდის შემოსავლ

მე ამ თემაზე მსჯელობისას სხვა დროსაც აღმინიშნავს, რომ ეკონომიკური ზრდის არსი არის ეროვნული შემოსავლის პროგრესიული ზრდა გრძელვადიან პერსპექტივაში.

ნოემბერი 14 , 2019

წყალტუბოს პროექტი საქართველოს რეგიონალურ ტურისტულ ჰაბად გადააქცევს

ბიძინა ივანიშვილის გადაწყვეტილება წყალტუბოში გამოისყიდოს ყველა, 22 სასტუმრო, 9 აბანო და განახორციელოს მათი სრული რეაბილიტაცია, არის უპრეცედენტო თავისი მაშტაბურობით და საინვესტიციო გადაწყვეტილებების თვალსაზრისითაც.

ოქტომბერი 29 , 2019

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მოხსენება მიმდინარე ეკონომიკური ტრანსფორმაციის შეუქცევად ხასიათს ადასტუ

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (IMF) მისიამ საქართველოში მორიგი ვიზიტი დაასრულა და შემაჯამებელი მიმოხილვა გამოაქვეყნა. სსფ-ის ეს მოხსენება რამდენიმე ფაქტორის გამო არის ჩვენთვის მნიშვნელოვანი.

სექტემბერი 19 , 2019

საქართველო პირდაპირი უცხოური ინვესტიციებისთვის ღიაობით და საინვესტიციო მიმზიდველობით მოწინავე, გამორ

მათ ასევე გააჟღერეს მნიშვნელოვანი გზავნილები, რომ ჩვენი ქვეყნისა და მისი ეკონომიკის მასშტაბიდან გამომდინარე, ერთ სულ მოსახლესთან მიმართებით მოზიდული ინვესტიციების კუთხით საქართველოს აქვს საუკეთესო მონაცემები.

სექტემბერი 12 , 2019

"ქართულ ოცნებას" უკვე მეორე ფრონტზე - ხაზარაძე-ჯაფარიძის წინააღმდეგ მოუწევს არც თუ იოლი პო

"ორი ფრონტი" კი არა, არამედ ორმაგი ბუნება და შიდა წინააღმდეგობა "ქართული ოცნებისა" :

აგვისტო 29 , 2019

ეს არის საქართველოს მთავარი მტერი, რომელსაც საუბედუროდ - ოკუპირებული აქვს ქვეყანა!

ნიჰილიზმზე ვწერდი და ზოგი მთხოვს, მაგალითები მოიყვანე, რომ უფრო თვალსჩინო და გასაგები იყოს ამ ტერმინის მნიშვნელობაო.

აგვისტო 15 , 2019

"2008-2012 წლებში ქვეყანა სრულ ეკონომიკურ კოლაფს საერთაშორისო დახმარებამ გადაარჩინა"

2008 წლის აგვისტოს ომის შეფასებისას, ბევრი ითქვა და დაიწერა, როგორც ქართულ ისე უცხოურ პრესაში.

აგვისტო 08 , 2019

"ლარს და მთავრობას კი არ უნდა ჩავუდგეთ კრიჭაში, არამედ ემბარგოს დამწესებელს"

ყველაზე ცუდი ისაა, რომ დარგის პატივსაცემი, ან აღიარებული სპეციალისტები, ან მიკერძოებულ განცხადებას აკეთებენ, ან დუმან.

აგვისტო 01 , 2019

"კომერციული რისკების დაზღვევა მთავრობის მიერ არ უნდა განხორციელდეს"

ანაკლიის პორტის ირგვლივ განვითარებული ისტორია, როგორც ჩანს წმინდა საინფორმაციო ომის ტალღაზე გადადის.

აგვისტო 01 , 2019

"ივნისში ეკონომიკის 5 %-იანი ზრდა საგარეო კურსზე რევოლუციური სცენარის ღია ზეგავლენას ადასტურებს

2019 წლის ივნისშის წინა თვეების ანალოგიურად, წინა წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით მაღალი ეკონომიკური ზრდა დაფიქსირდა და 5.0 პროცენტი შეადგინა, ხოლო 2019 წლის იანვარ-ივნისის საშუალო ზრდა 4.9 პროცენტს გაუტოლდა.

ივლისი 31 , 2019

"შემაგინე და გესვრი"- პუტინის შურისძიება გინებაზე

ერს არ გვაქვს ცივი გონება, თუ როგორ უნდა გავუმკვლავდეთ საფრთხეებს. ყველაფერი წალეკა პოპულიზმმა და ძალაუფლებისთვის ბრძოლამ.

ივლისი 10 , 2019

"საქართველო „მცირე ბიზნესის აქტის“ რეიტინგში აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების ლიდერია"

2 ივლისს, ქ. პარიზში "ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის(OECD) მიერ ორგანიზებულ ღონისძიებაზე, საქართველო აღმოსავლეთ პარტნიორ ქვეყნებს შორის „მცირე ბიზნესის აქტის“ რეიტინგში ლიდერად დასახელდა.

ივლისი 03 , 2019

"პროპორციული არჩევნებით პოლიტიკა ადგილობრივ კონტექსტს უმეტესწილად დაკარგავს"

ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული არგუმენტი პროპორციული არჩევნების წინააღმდეგ, რაც გუშინ თუნდაც ფბ-ზე ხშირად და ხაზგასმით აღინიშნა, ის არის, რომ ადგილობრივ კონტექსტს, თუკი სრულიად საქართველოს ერთიანი სიებით იქნება არჩევნები, მთლიანად თუ არა, დიდწილად დაკარგავს ეროვნული პოლიტიკა.

ივნისი 25 , 2019

„სსფ-ის ანგარიშში ცალსახად არის აღნიშნული, რომ მიმდინარე რეფორმები ხელს უწყობს სწრაფ და ინკლუზიურ ზრ

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის აღმასრულებელმა საბჭომ დაასრულა საქართველოსათვის „გაფართოებული დაფინანსების მექანიზმის“ (Extended Fund Facility), ფარგლებში მეოთხე მიმოხილვა.

ივნისი 20 , 2019

საკრედიტო ექსპანსია ეკონომიკაში ღრმა რეცესიას წარმოშობს

საქართველოს ეროვნული ბანკის ჟურნალ „ეკონომიკა და საბანკო საქმე“ ბოლო ნომერში ძალზე საინტერსო მასალა გამოქვეყნდა „ჭარვალიანობის“ ზეგავლენაზე მოხმარებაზე და ეკონომიკურ რეცესიაზე, რომელიც განხილულია 2015-2016 წლებში, ბრაზილიის ფინანსური კრიზისის მაგალითზე.

ივნისი 17 , 2019

„დამაიმედებელი ეკონომიკური ზრდის პროგნოზი და რეფორმები, ქმნის წინაპირობებს ინკლუზიური ზრდისათვის“

მიმდინარე წლის აპრილში მშპ-ს მნიშვნელოვანი ზრდა დაფიქსირდა როგორც მომსახურების სექტორში, ასევე ეკონომიკის რეალურ სექტორში, მათ შორის სოფლის მეურნეობაში;

მაისი 31 , 2019